NAKM

DEGERLI DOSTLAR UYE OLARAK BIZIMLE BU YOLDA YURUYUN...
NAKM

Norvecdeki Alevi dusuncesine sahip olan canlarin bulusma noktasi....


    DÖRT KAPI KIRK MAKAM KURAMI

    Paylaş
    avatar
    ali ekiz

    Mesaj Sayısı : 47
    Kayıt tarihi : 20/03/08

    DÖRT KAPI KIRK MAKAM KURAMI

    Mesaj tarafından ali ekiz Bir Perş. Mart 20, 2008 6:58 pm





    vay onaki, icinde kibir ve buguz ve buhulluk ve tamah ve öfke ve gaybet ve kahkaha ve maskaralik, bunlardan maana nice türlü seytan fiili ola, disardan su ile yunup arinirmi? bilesinki kim arinmazsa ve bu dedigimiz nesnelerin biri bir kiside olsa, onun cümle-
    taati ve ibadeti ve ameli cümlesi bosuna olur. vay onaki, sekiz türlüsü dahi bir kiside olursa hali nice ola. Pes ol kimse mutlak seytan olur. Ziraa seytanin seytanligi bu sekiz türlü nesnedir...
    HACI BEKTASI VELI



    “Dört Kapi Kirk Makam” Kurami:





    Alevi- Bektasilik, “Dört Kapi Kirk Makam” ögretisiyle somutlasmis, ayaklari yere basmistir. Insani ve giderek Alevi- Bektasi toplumunu bu olgunlasma/ yetisme evrelerinden geçirerek yaratilmaya çalisilir. Bu evrelere dayanarak yetistirme anlayisi Sünnilik’le Alevi- Bektasiligi kesin olarak birbirinden ayirir. Bu yolla inanç, çesitli kapi ve makamlara ayrilarak insanlar kurallara bogulmak istenmemektedir. Tam tersine insanlarin karsisina sayisiz seçenekler sunularak inançsal, düsünsel ve ahlaksal yasami kolaylastirilmaya çalisilmaktadir.

    Her Alevi- Bektasi’nin yasami boyunca ezberledigi “Dört Kapi Kirk Makam”a genellikle Haci Bektas’in “Makalat” ile “Fevaid” adli kitaplarinda ve “Buyruk”larda yer verilmis, islenmistir. Kapi dörttür. Bunlar sirasiyla; Seriat, Tarikat, Marifet ve Hakikat’tir. Her kapinin on makami vardir. Böylece kirk makam olmaktadir. Erkan, onyedidir. Menzil, üçyüzaltmisaltidir. Vilayet tabakasi onikidir. Vilayet dairesi yedidir. Vilayet bölügü dörttür. Yetmisüç firka(bölek- mezhep) vardir. Bunlardan yalnizca biri kurtulanlar(naci), yani geçerli, öbür yetmisikisi ise yanlis ve geçersiz firkadir.

    Seriat Kapisi:

    Alevi-Bektasiligin anladigi seriat; baslangiçta kutsal kökenin bir yansimasi olarak algilanan görünür nesnel dünyadir. “Zahir” degil, “batin”dir. Insan kendi kendini egitmeye bu evrede baslar. Kaba, kuralci bir inanç anlayisi vardir. Bu evrenin inanani “abid”, olarak adlandirilir. Makamlari sunlardir:

    1. Iman etme: Zahir olarak; Tanri’nin birligine, meleklerine, peygamberlerine inanmaktir. Batin olarak ise; mürsit önünde yolun bütün kurallarina uyacagina söz verme, bu inancini ikrara baglama, gönül yoluyla Hakk’a iliskin anlami, sezgiyi, bilgiyi yakalamadir.

    2. Bilim ögrenme: Zahir olarak, akla ve söylenenlere dayanan bilimleri ögrenmektir. Batin olaraksa, tarikat yolunda gönül yoluyla önce kendini, sonra kendi özünde Tanri’yi bulmak, bunu etigine indirgemek ve sezgisel aklini kullanarak kesin bilgiye ulasmaktir.

    3. Ibadet etme: Alevi- Bektasilik; namaz, oruç, zeket gibi Islamsal zahiri ibadetleri yerine getirmez. Ibadet olarak Tanri’ya yakin olmayi, Tanri’yi içinde, gönlünde duyumsamayi anlar.

    4. Helal kazanma, haramdan uzaklasma: Zahir olarak yasal yollardan kazanmaktir. Batin olaraksa, gönlünü, beynini bozguncu, yikici düsüncelerle doldurmamaktir.

    5. Nikah kilma, evlenme: Zahir anlamda, evlilik disi iliskilerde bulunmama ve yakin akrabalarla evlilik yapmamaktir. Batin anlamda ise, ikrar verip yola girme ve yolda seytana uymamaktir.

    6. Çevreye zarar vermeme: Zahir olarak çevreyi kirletmemektir. Batin olarak; hiçbir seyin nedensiz, islevsiz olusturulmadigi kanisiyla tüm canli- cansiz varliklari, dogayi, dogada var olan dengeyi koruyacagina, kollayacagina söz vermek ve sözünü yerine getirmektir.

    7. Sünnet ve cemaat ehli olma: Zahir olarak, Peygamber’in buyruklarina, kurallarina uymak, Hz. Muhammed’in söz, davranis, uygulama ve onaylarini kabullenmektir. Batin olaraksa; yol töreleri konusunda bilgili olmak, Hz. Ali ve soyundan gelen imamlarin söz, davranis, uygulama ve onaylarini kabullenmek ve pire, mürside itaat etmektir.

    8. Sefkatli olma: Zahir olarak; insanlara yumusak ve sevecen davranmaktir. Batin olaraksa; bütün yaratilmislarla kardes olmak, onlari Tanri emaneti bilip korumaktir.

    9. Ari(pak) giyme, ari yeme: Zahir olarak; Kuran’in izin verdigi seyleri yemek, giymek ve temizlige özen göstermektir. Batin olaraksa; tanrisal nitelikleri tanimak, onlari etike indirmek ve davranislarinin bir parçasi durumuna getirmektir. Gönül bilgisi yoluyla gerçegi yakalamak, bunu tanrisal özellikler olarak algilamak, algilanan seyleri ahlakin temeline indirgemek ve davranislara yansitmaktir.

    10. Iyiliklere sarilma ve kötülüklerden kaçinma: Zahir olarak; Tanri buyruklarina uymak ve yasaklardan kaçinmaktir. Batin olaraksa; Tanri’ya yaklasmak ve sürekli bu tür bir çaba içerisinde olmaktir.

    b- Tarikat Kapisi:

    Alevi- Bektasiligin yol kurallari, ilkeleri, töreleri bu asamada ögrenilir. Kisaca yola girilir. “Zahidlik”le özdeslesilir. Hakk yolu bulunmaya çalisilir. Bu evre, kamil insan olma sürecinde ikinci asamadir. Egitim ve aydinlanma olayi gerçeklesir. Tarikat Kapisi’nin makamlari sunlardir:

    1. Elalip tövbe etme: Bir mirside baglanmak, “ham ervahlik”tan ayrilip olgun/ yetkin duruma gelmek, kötü ve günah islerden uzak durmak, Hakk’tan halka inen bir toplum hizmetlisi durumuna gelmektir.

    2. Mürit olma: Mürsidin istegine uymak, egitim alma isteginden olmak, düsünce ve davranis düzeyinde verilen egitimi özümseyebilmek için içtenlikle çalismaktir.

    3. Saçini- sakalini kesme ve temiz giyinme: Alevi- Bektasilik’te cinsiyet farki gözetilmez. “Saçini giderme”, “kadinin disiligi”nin “erkegin kisiligi”nin ortadan kaldirilmasi olarak algilanan simgesel olarak “çar- darb” erkanindan geçmektir. “Libas giymek”le de, Alevi- Bektasilik’çe kutsal görülen “taç”, “tennure”, “haydariye”, “kamberiye”, “kemer kusanmak”, “teslim tasi” takmak gibi yola özgü giysi ve takilari takinmak, bu yolla ayiplari örtücü olmaktir.

    4. Iyilik yolunda savasma: En büyük düsman olarak görülen nefisle savasima girmek, “benlik”in geçici ve dünyasal isteklerine karsi koymaktir. Kisinin kendisiyle savasini, kendi benligini egitmesini amaçlar.

    5. Hizmetli olma: Kendini insanlarin mutluluguna adamak, bunun için her türlü özveriye katlanmaya hazir olmaktir.

    6. Haksizliktan korkma, çekinme: Tanri yolunda yürürken, gerçege kavusurken yanlis bir adim atmaktan kaçinmak ve Tanri’nin bir yansimasi olarak algilanan dogaya, insana kötülük getirecek eylem ve davranislardan sakinmaktir.

    7. Umutsuzluga düsmeme: Kutsal gerçege bir gün kavusulacagi umudunu tasimak, bunu hiçbir zaman yitirmemek, haklinin haksizi yenecegine inanmak, bu inanci sürekli canli tutmak.

    8. Hirka, zembil, makas, seccade; ibret alma ve hidayet etme: Hirka alma; tanrisal niteliklere bürünmek, kutsallik kazanmaktir. Zembil alma; irfan arayicisi olmak, evrenin gizlerini bilmek, kavramak, gönül yoluyla sezgisel olarak bilgi edinmektir. Makas alma; tanrisal ahlaka uymayan sünnet disindaki yenilikleri birakmak, birey/ toplum katinda ahlak disiliklardan uzaklasmaktir. Seccade; her zaman ve her yerde Tanri tecellilerinin önünde oldugunu bilmek, tanrisal tecelli olarak algilanan seye, insana büyük bir saygi ve sevgi beslemek, Tanri sevgisini tecellisine aktararak ayni sevgiyi onda yasamaktir. Ibret alma; her seyde Tanri’nin bir hikmeti oldugunu anlamak, “ben” özelliklerinden arindirilmis ve “ben” özelliklerinin katilimiyla beliren toplumsal bilinçte yaraticilik görmektir. Hidayete ermekse; Hakk yoluna girmek ve tarikati benimsemektir.

    9. Nimet dagitma: Toplumda makam, toplumsal çevre, söz sahibi, sevgi sahibi ve ögüt sahibi olmaktir. Makam sahibi olmak; ruhsal bakimdan belli bir olgunluk asamasina ulasmis olmaktir. Makam, tarikat yolcusunun ruhsal bakimdan ulastigi olgunluk evresini simgeler. Bu anlamda “post”u simgelemektedir. Cemiyet sahibi olmak; yola(tarikata) girmek isteginden olmaktir. Ögüt(nasihat) sahibi olmak; yol kurallarini, ilkelerini, törelerini anlatacak denli bilgi ve beceri sahibi olmaktir. Muhabbet sahibi olmaksa; Tanri’ya, yol ulularina, ya da yol ugrunda yapilan bir ise, eyleme, davranisa gönülden sevgi ve baglilik duymak, bir sorunun tartisilip degerlendirilmesi, bir sonuca baglanmasi için “muhabbet meydani” açmaktir.

    10. Aska erme, sevke erme, özünü fakir görme: Aska erme; tanrisal varligi içten gelen bir egilimle sevmek, sevilende kendini yok etmek, sevilenle bir olmak, seveni yok yalnizca sevileni var etmektir(asik- masuk). Sevke erme; Tanri sevgisinden, tanrisal tecellilerden kaynaklanan coskuyu duyumsamaktir. Özünü fakir görme: Tanri ugruna dünyasal varliklardan vaz geçmek, “ben”in geçici isteklerine kanmamak, büyüklük taslayarak tanrisal varlik karsisinda bagimsiz bir tutum takinmamaktir.

    c- Marifet Kapisi:

    Gönül yolunda en yüce düzeye ulasma, tanrisal gizlere(sir) erme evresidir. Bu evre “arifler”le özdeslestirilir. Su gibi arilik aranilir. Makamlari sunlardir:

    1. Edepli olma: Alevi- Bektasiligin ünlü ahlak ve toplum ilkesi burada temel alinir. Eline, diline, beline sahip olamak anlayisi yasama geçirilir. Kötü hal ve hareketlerden uzak durmak amaçlanir.

    2. Bencillik, kin ve garezden korkma ve uzak durma: Tarikattan marifete geçen kisinin bu makamdan düsme endisesini tasiyarak korkuya kapilmasi, kendine yönelik elestirileri sürekli canli tutup özünü bencillikten, kin ve garezden uzak tutmasidir. Engelleyici bir korkunun kusaticiliginda her vicdanin sesi dinlenerek, kendini yoklayarak, eksiklerini saptama ve gelecege daha arinmis olarak çikmaktir.

    3. Perhizli olma: Hiçbir seyde asiri olmamak, asiriya kaçmamak, ulasilan manevi asamanin verdigi sarhosluktan korunmak, bu duyguyu yanlis algilayip kendini yitirmemek ve mahrem olan seylerden uzak durmaktir.

    4. Sabir gösterme ve yetinme: Bir olgunluk evresi olarak algilanan bu makamda; Tanri’dan baskasina yakinmamak, kutsal gerçege giderken aceleci olmamak, taskinlik yapmamak, ölçülü olmak, mürsidin verdigi kadariyla yetinmek, nefsine uyup mürsidinden kaldiramayacagi isteklerden bulunmamaktir.

    5. Utanma: Yakisiksiz davranislardan ve uygunsuz islerden kaçinmak, kinanma, ayiplanma kuskusuyla bir seyi yapmaktan ya da yapmamaktan sikilmak.

    6. Cömert olma: Bilgisini ehlinden esirgememek, bilgisinden layik olani yararlandirmak, bunu ibadetin bir geregi olarak algilamak ve bu yolla insanin kendisini ari kilmasidir.

    7. Bilim ögrenme: Tarikat yolunda gönül yoluyla önce kendini, sonra kendi özünde Tanri’yi bulmak, sezgisel aklini kullanarak kesin bilgiye ulasmaktir.

    8. Gösterissiz yasama, miskinlik: Kisinin kendisine hiçbir varlik tanimamasi, teslim olmasi, uzlasmasi, yola, yolun kurallarina tam olarak uymasi ve baglanmasidir.

    9. Arif olma(marifet/ hüner) : Tanri’nin gönül bilgisi, duyarligi, derinligi yoluyla kendi özüyle bütünlesmesine izin verdigi ve bu yolla kendi yüce varligini görebilmesi lütfunu sagladigi, kendi özünü tanima tadinin zevkini verdigi biçimindeki yüksek olgunluk asamasina ulasmasidir.

    10. Özünü bilme: Son amacini “alem- i ekber”de bulan ve küçük evren olarak algilanan insani tanimak, bu yolla son amacini “alem- i asgar”da bulan ve büyük evren olarak algilanan alemin farkina varmak, bu baglamda Tanri’nin bütün sifatlarinin insanda ortaya çiktiginin ayirimina ermektir.

    d- Hakikat Kapisi:

    Hakikat, bir ilham makamidir. Ilham dogrudan Tanri vergisi olarak kalbe, gönülde dogan anlam, sezgi ve bilgidir. Ilham, yanlizca arinmis gönüllere iner. Ilhamda aldanma ve yanilma olasiligi yoktur. Hakk’i görme, tanrisal alemin gücü içerisinde erime, sonsuzlasarak “bekalasma” hakikat evresinde gerçeklesir. Kamil insan olma yolculugunun sonuncusu ve yetkinlige varma asamasidir. “Muhibler”le özdeslesilir. Bu evrede Hakk’tan halka inilir, yararli isler yapilir. Düsünce aktariminda son derece cesur ve kurulu düzenin kurallarini yikici, dünyasal yasamini kurallara alan her türlü baskiya karsi tepkici bir tutum sergilenir. Hakikat kapisinin makamlari sunlardir:

    1. Toprak(turab) olma: Herkesin “ayak topragi” anlaminda alçakgönüllü olmak, Tanri’dan gelen herseyi gönül hosluguyla karsilamak, Tanri’nin hosnutlugunu, onayini kazanmak, kendini yol kurallarina birakmak ve teslimiyete ermektir.

    2. Tüm insanlari bir görme: Insanlar arasindan din, dil, irk ve mezhep ayrimi yapmamak ve tüm insanlarin inançlarina hosgörüyle bakmaktir.

    3. Elinden geleni esirgememe: Verici olmak. Elinden gelen bir hizmeti, yardimi vermekten, yapmaktan kaçinmamaktir.

    4. Kimsenin ayibini görmeme: Insanlarin iyi, yararli ve üretici yanini yakalamak; insanlarin kusurlarini, ayiplarini örtücü olmak, onlari büyütmekten, yaymaktan kaçinmaktir.

    5. Tevhid anlayisinda olma: Bütün varlik türlerinin Tanri’da “bir” olduguna inanmak, Tanri’dan baska varlik tanimamak, Tanri’nin birligine ve Ali’nin Tanri’nin “veli”si olduguna inanmak, Tanri’nin görüntüsü durumundaki tüm canli- cansiz varliklari sevmek ve bunu bir ibadet olarak algilamaktir.

    6. Vahdet- i Mevcut anlayisinda olma: Tanri’ya yakin olmak, Tanri’yla bir olmak ve Tanri- evren- insan üçlüsünden olusan “birligi” Tanri olarak algilamaktir. Vahdet- i Vücut biçiminde görülen tasavvuf akimi, Alevilik- Bektasilik’te “Vahdet- i Mevcut” biçimini almistir.

    7. Anlami bilme, sirri ögrenme: Gönül sezgisi yoluyla duyular üstü bilgiye ulasmak, marifete ermek; batin ve tarikat bilgisini özümsemek ve hakikate ermek; nefsin isteklerinden siyrilip derin düsünceye dalarak, “Tanri evi” olarak tanimlanan gönülde ortaya çikan örtülenmis(gayb durumunda) seylerin, yani Hakk’in örtüledigi ancak halka bildirmedigi seylerin ayrimina varmak, sirra ermek; ulastigi anlami, erdigi sirri, ehil olmayandan sakinmaktir.

    8. Seyrü sülügünü tamamlama: Seyrü sülük asamalari siralamasinda son evre olarak benimsenen ve Tanri’dan halka dönmek olarak algilanan “seyri anillah”(Tanri’dan yolculuk) asamasini tamamlayip gerçekle gerçek olmaktir.

    9. Gerçegi gizlememe: Sohbette, muhabbette hakikat sirrini Hakk’tan halka tasimak; inançtan akla atlamak ve aklin öncülügünde kamil toplumu yaratmaya koyulmaktir.

    10. Münacat ve müsahede: Tanrisal sirlari ve tecellileri seyretmek, bu yolla tanrisal alemi görmek; her an “Tanri evi” olarak algilanan gönülde Tanri ile söyleside bulunmak; tarikat ulularini övmek ve onlara bagliliklarini bildirmektir.

      Forum Saati Perş. Nis. 19, 2018 10:37 pm